face about!

- czubek nosa the tip of one’s nose

- rozpłaszczyła nos o szybę she pressed her nose up against the window(pane)

- włożyć na nos okulary to put on one’s glasses

- czółno zaryło się nosem w piasku the nose of the canoe dug into the sand

- pantofle o kwadratowych nosach square-toed shoes

- nosy nart the tips of the skis

■ autobus/pociąg/tramwaj uciekł mi/jej sprzed nosa I/she missed the bus/train/tram by a whisker

- to jest pod nosem a. masz to pod nosem it’s a. you have it under your nose

- dostać a. oberwać po nosie pot. to be hauled over the coals GB, to be taken a. brought down a peg (or two)

- grać a. zagrać komuś na nosie pot. to thumb one’s nose at sb

- kręcić nosem na coś pot. to turn one’s nose up at sth pot.; to sniff at sth

- kręci a. wierci mnie/ją w nosie my/her nose is tickling

- od kurzu aż w nosie wierci the dust makes my nose tickle

- mieć kogoś/coś w nosie pot. to not care a. give a hoot a. two hoots about sb/sth

- mieć nosa do czegoś pot. to have a nose for sth

- miałem nosa, rzeczywiście przyszli I had a hunch (that) they’d come

- robić coś na nosa pot. to follow one’s nose

- wyczuć a. poczuć a. zwąchać pismo nosem pot. to smell a rat pot.

- mamrotać/mówić pod nosem to talk a. mumble under one’s breath

- mówić a. powiedzieć a. wygarnąć coś komuś prosto w nos pot. to tell sb sth to their face

- mówić przez nos to talk through one’s nose a. nasally

- nie wychylać a. nie wyściubiać a. nie wyścibiać a. nie wytykać skądś nosa pot. to not poke one’s head out of sth

- okazja przeszła mi/mu koło nosa pot. I/he missed the opportunity

- padać na nos a. podpierać się nosem pot. to feel ready to drop, to feel dead on one’s feet

- pilnować swojego nosa pot. to mind one’s own business

- pociągać nosem to sniffle, to sniff

- podsuwać a. podtykać komuś coś pod nos pot. to shove a. push sth right in front of sb’s face

- podsuwać a. podtykać komuś wszystko pod nos pot. to hand everything to sb on a plate

- przytrzeć a. utrzeć komuś nosa a. dać komuś po nosie pot. to take a. bring sb down a peg (or two), to cut sb down to size

- robić coś (tuż) pod czyimś nosem pot. to do sth (right) under sb’s nose

- nos w nos pot. face to face

- spotkać się z kimś nos w nos to come face to face with sb

- sprzątnąć a. zabrać a. zdmuchnąć komuś coś sprzed nosa pot. to snatch sth from under sb’s nose

- śmiać a. roześmiać a. zaśmiać się komuś (prosto) w nos pot. to laugh in sb’s face

- widzieć tylko koniec a. czubek swojego a. własnego nosa a. nie widzieć dalej niż czubek swojego a. własnego nosa pot. to see no further than (the end of) one’s nose pot.

- wetknąć a. wsadzić a. wściubić nos w coś a. siedzieć z nosem w czymś pot. to have one’s nose in sth pot., to bury one’s head in sth

- wodzić nosem po czymś pot. to bury one’s nose in sth

- wtykać a. wsadzać a. wścibiać nos w nie swoje a. w cudze sprawy pot. to stick a. poke one’s nose into other people’s business

- nie wtykaj nosa w nie swoje sprawy don’t poke your nose into other people’s business

- zadzierać nosa pot. to put on a. give oneself airs

- zaryć nosem w ziemię pot. to fall flat on one’s face, to fall headlong

- nie nosdla tabakiery, ale tabakiera dla nosa przysł. let your letter stay for the post, not the post for the letter przysł.

- nie wsadzaj a. nie wtykaj nosa do cudzego prosa a. trzosa, pilnuj swego nosa, a nie cudzego prosa przysł. keep your nose out of other people’s business, don’t stick a. poke your nose into other people’s business

* * *

* * *

Gen. -a

1. (= narząd powonienia) nose; orli nos Roman nose, hook nose; zadarty nos pug nose; pod nosem (= blisko) (right) under one's nose; (= niewyraźnie) ( powiedzieć coś) under one's breath; (= w czyjejś bliskości) in one's face; dać komuś po nosie cut sb down to size, take sb down a peg (or two); kręcić nosem (na coś) tun one's nose up (at sth); mieć mleko pod nosem be wet behind the ears; mieć muchy w nosie (z powodu czegoś) be ticked off (about sth); mieć (dobrego) nosa (do czegoś) have a (good) nose (for sth); mieć kogoś/czegoś po dziurki w nosie be sick and tired of sb/sth; mieć kogoś/coś w nosie not care less about sb/sth, not give a darn l. hoot about sb/sth; mówić przez nos talk through one's nose; nie widzieć dalej niż czubek własnego nosa not see past the end of one's nose; pilnować własnego nosa mind one's own business; podtykać coś komuś pod nos put sth in sb's face; przytrzeć l. utrzeć komuś nosa rake sb over the coals; sprzątnąć coś komuś sprzed nosa grab sth (out) from under sb's nose; wodzić kogoś za nos lead sb (around) by the nose, play with sb; wtykać l. wściubiać nos w coś (= wtrącać się) stick l. poke one's nose into sth; zadzierać nosa go around with one's nose (up) in the air; zatrzasnąć komuś drzwi przed nosem slam the door in sb's face; zaryć nosem fall on one's face; zwąchać pismo nosem smell a rat; zwiesić nos na kwintę hang one's head down; idzie jak krew z nosa it is a real drag.

2. (= spiczasty koniec) nose; ( buta) toe; ( nart) tip.

- mają dom na wsi they have a. own a house in the country

- miał po ojcu warsztat samochodowy he had a. owned a garage left to him by his father

- nasze muzeum ma dużą kolekcję impresjonistów our museum has (got) a large collection of Impressionist paintings

- mam dla ciebie prezent/tę książkę o kotach I’ve got a present/that book about cats for you

- miał wszystkiego dwie pary butów he only had two pairs of shoes

- ubrała się w to, co miała she put on what she had

- nie mam psa I don’t have a. I haven’t got a dog

- nie mamy ani telewizora, ani pralki we have neither a TV nor a washing machine

- wydawnictwo nie ma funduszy na zatrudnienie specjalisty the publishers can’t afford to employ a specialist

- nie mam nic do jedzenia I’ve got nothing to eat, I don’t have anything to eat

- czy oni mają namiot? have they got a tent?, do they have a tent?

- masz scyzoryk? have you got a penknife?

- czy ma pan bagaż? have you got any luggage?

- czy macie gaz? have you got gas?

- mieć coś przy sobie to have sth on one

- masz przy sobie jakieś drobne? have you got any change on you?

- gdzie masz klucze/moją książkę? what have you done with the keys/my book?

- gdzie masz rower? where’s your bike? pot.

- mieć na coś to have money for sth

- miałem tylko na jedno piwo I only had for one beer

- (on) ma na przyjemności, a nie ma na lekarza he has money to spend on pleasures, but he can’t afford a doctor

- nie miał na nowe buty, a co dopiero na samochód he couldn’t afford a pair of new shoes, let alone a car

- mieć za co coś zrobić to have enough money to do sth, to be able to afford to do sth

- nie mieli za co wyjechać na wakacje they didn’t have enough to go on holiday, they couldn’t afford to go on holiday

- nie mają z czego żyć they don’t have enough to live on

- jak masz na imię? what’s your name?

- mam na imię Maria my name’s Maria

- (on) ma na nazwisko Nowak his (sur)name is Nowak

- mieć coś na sobie to have sth on, to be wearing sth

- miał (na sobie) granatowy garnitur he had a blue suit on, he was wearing a blue suit

- na głowie miała kapelusz, na szyi biały szalik she had a hat on her head and a white scarf round her neck

- nie mieć nic na sobie (być gołym) to have nothing on

- mieć kogoś u siebie (gościć) to have sb staying with one

- od tygodnia mamy u siebie teściów we’ve had my in-laws (staying) with us for the past week

- jeśli Legia wygra, mam u ciebie piwo! you owe me a beer if Legia win(s)

- masz!/macie! (weź/weźcie) here!

- macie kanapki, jedzcie! here’s the sandwiches, eat up! pot.

- masz, włóż to na siebie! here, put this on!

- (a) masz! (zadając razy) take that!

- (a) masz za to, że kłamiesz, a masz, a masz! (and) take that for lying! and that! and that! pot.

- masz za swoje! (dobrze ci tak) serves you right!

- ma za swoje, że jest taki naiwny it serves him right for being so naive

- mamy teraz za swoje dobre serce! that’s the thanks we get for being nice a. for all our kindness!

- masz ci (los) a. masz tobie! blast (it)! pot., damn (it)! pot.

- masz ci los, zapomniałam parasola! blast, I’ve forgotten my umbrella!

- masz go/ją/ich! (wyrażające zaskoczenie) just look at him/her/them!

- masz go, jaki mądrala! look at him, Mr Clever Dick! GB pot.

- mieć dwadzieścia lat to be twenty (years old)

- ile ona ma lat? how old is she?

- mieć dwa metry wzrostu/wysokości to be two metres tall/high

- mieć sześć metrów głębokości/szerokości/długości to be six metres deep/wide/long

- pokój ma sześć metrów na pięć the room is six by five metres

- dom będzie miał siedem pięter the house will be seven storeys high a. will have seven storeys

- kilometr ma tysiąc metrów one kilometre is a thousand metres

- pokój ma dwa okna the room has two windows

- miał niebieskie oczy/siwe włosy he had blue eyes/grey hair

- miała dziurawe buty she had holes in her shoes

- kubek ma wyszczerbiony brzeg the mug’s rim is chipped

- miała męża Włocha/inżyniera her husband was Italian/an engineer

- mieć talent/cierpliwość/odwagę to have talent/patience/courage

- nie mieć talentu/cierpliwości/odwagi to lack talent/patience/courage

- mieć takt/rozsądek to be tactful/sensible

- mieć (swoje) wady i zalety to have one’s good and bad points

- zasłony mają kolor wiśni the curtains are cherry red in colour

- działka ma kształt prostokąta a. prostokątny the allotment is rectangular (in shape)

- jej perfumy miały słodkawy zapach/zapach konwalii her scent was sweet smelling/smelled of lily of the valley

- urodę miała po matce, a talent po ojcu her looks came from her mother and her talent from her father

- za całe umeblowanie pokój miał zdezelowany stół the only piece of furniture in the room was a rickety table

- mieć w sobie coś (być interesującym) to have a certain something

- on ma w sobie coś z dziecka/roztargnionego profesora there is something of the child/the absent-minded professor in a. about him

- nie mieć nic do czegoś to have nothing to do with sth

- jej wyjazd nie ma nic do naszych planów her going away has nothing to do with our plans

- marzenia mają to do siebie, że rzadko się spełniają the thing about dreams is that they rarely come true

- miała to do siebie, że zawsze się spóźniała the thing about her was that she was always late

- mieć gorączkę a. temperaturę to have a. be running a temperature

- mieć 39° gorączki to have a temperature of 39 degrees

- mieć złamaną nogę to have a broken leg

- mieć częste bóle głowy to have frequent headaches

- mieć pragnienie to be thirsty

- mieć dobry apetyt to have a good a. hearty appetite

- mieć wadę a. defekt to have a defect

- mieć gumę pot. (w samochodzie) to have a flat pot.

- mam nadzieję, że… I hope that…

- mieć ochotę coś zrobić to feel like doing sth

- miała ochotę płakać she felt like crying

- mieć przekonanie/pewność, że… to be convinced/sure a. certain that…

- mieć kogoś/czegoś dość a. dosyć to have had enough of sb/sth, to be fed up with sb/sth

- mam tego powyżej uszu a. po dziurki w nosie! pot. I’ve had it up to here! pot.

- mieć coś wypisane w oczach a. na czole a. na twarzy to have sth written all over one’s face

- miała winę wypisaną na twarzy she had guilt written all over her face

- to dziecko nie ma matki/ojca this boy/girl has no mother/father

- ona nie ma rodzeństwa she has no brothers or sisters

- ona będzie miała dziecko she’s going to have a. she’s expecting a baby

- miała z nim dwóch synów she had two sons by him

- miał za żonę piekielnicę his wife was a real she-devil a. spitfire

- nie miał do kogo zwrócić się o pomoc he had no-one to turn to for help

- mieć kogoś przy sobie a. obok siebie a. przy boku to have sb at one’s side

- mieć kogoś/coś na uwadze a. na względzie to have sb/sth in mind, to take sb/sth into consideration

- mieć z kimś porachunki to have a bone to pick with sb

- mieć kogoś/coś przeciwko sobie to have sb/sth against one

- miał przeciwko sobie opinię publiczną public opinion was against him

- mieć przyjemność/zaszczyt coś zrobić książk. to have the pleasure/honour to do a. of doing sth

- miałem zaszczyt poznać pańskich rodziców I had the honour of meeting your parents

- mam przyjemność przedstawić państwu naszego gościa I have the pleasure of introducing our guest

- z kim mam przyjemność? książk. to whom do I have the honour of speaking? książk., także iron.

- mieć coś/nie mieć nic przeciwko komuś/czemuś to have something/nothing against sb/sth

- mieć coś do kogoś pot. to have something against sb

- do ciebie nic nie mam I’ve got nothing against you

- mieć coś na kogoś to have the goods a. the dope on sb pot.

- niczego na mnie nie mają they’ve got nothing on me pot.

- mam z nią do pomówienia a. pogadania I need to have a (serious) talk with her

- mieć kogoś nad sobą to have sb above one

- kierownik ma nad sobą dyrektora, a dyrektor – zarząd the manager answers to the director and the director answers to the board

- mieć kogoś pod sobą to be in charge of sb

- (ona) ma pod sobą dwudziestu pracowników she’s in charge of a staff of twenty

- kapral miał pod sobą dziesięciu żołnierzy the corporal had ten men under his command a. under him

- mieć kogoś za sobą (być popieranym) to have sb behind one, to have sb’s backing

- mieli za sobą większość the majority was a. were behind them, they had the majority behind them

- mieć kogoś za głupca to take sb for a fool

- ich zachowanie mam za nieco naiwne I consider their behaviour rather naive

- za kogo pan mnie ma! who do you take me for!, who do you think I am!

- mieć w kimś rywala/sojusznika to have a rival/an ally in sb

- mieć kogoś pot. (być związanym z kimś) to have somebody, to be involved with somebody

- chwalił się, że miał je wszystkie pot. (odbył stosunek) he boasted of having had them all pot.

- płacą tak dużo, że mogą mieć każdego they pay so much they can take on a. hire anyone they like

- mam dobrą komunikację do pracy I’ve got good connections to work

- centrum miasta ma dobrą komunikację z przedmieściami there are good connections from the city centre to the suburbs

- mieć słuszność a. rację to be right

- mieć ciepło/przytulnie to be warm/cosy

- owinęła dziecko szalem, żeby miało ciepło she put a scarf round the baby to keep him/her warm

- mam daleko/blisko do szkoły I have a long way/I don’t have far to go to school

- ty to masz dobrze, nie musisz wstawać o siódmej it’s alright for you, you don’t have to get up at seven (a.m.)

- mieliśmy tu wczoraj burzę/śnieżycę we had a storm/snowstorm here yesterday

- mamy dziś słoneczną pogodę it’s sunny today

- mam dziś kiepski dzień I’m having one of those days (today)

- kłopotów z nim miałam co niemiara I’ve had no end of trouble with him

- co ja z tobą mam? what am I to do with you?

- jest całkiem młoda, chciałaby jeszcze mieć coś z życia she’s still very young, she’d like to get something out of life pot.

- (on) haruje od świtu do nocy i co z tego ma? he slaves away from morning to night, and what does he have to show for it?

- miał przed sobą kilka godzin marszu he had several hours of walking ahead of a. in front of him

- miała przed sobą trudną rozmowę z szefem she had a difficult conversation with the boss ahead of her

- mieć przed sobą przyszłość to have a (bright) future ahead of a. before one

- miał przed sobą karierę he had a brilliant career ahead of a. in front of him

- mieć coś za a. poza sobą to have sth behind one

- ma za sobą trzyletnie doświadczenie he has three years’ experience behind him

- mam już to wszystko za sobą all that is behind me now

- mam co robić, nie nudzę się I’ve got things to do, I don’t sit around

- nie mieć gdzie mieszkać/spać to have nowhere to live/sleep

- nie mam gdzie przenocować I have nowhere to spend the night

- nie mieć kiedy spać/jeść/odpocząć to not have time to sleep/eat/relax

- nie mają kiedy w ścianach wiercić, tylko w niedzielę! of course, they have to drill holes in the wall on a Sunday!

- mieć czas to have time (coś zrobić to do sth)

- nie miałem czasu zająć się twoją sprawą I didn’t have time to deal with your problem

- na napisanie wypracowania macie godzinę you have an hour to write the essay

- nie miałeś mi tu kogo przyprowadzić!? why did you have to bring him/her/them here (of all people)?!

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia (dużo/mało wiedzieć) to have something/nothing to say (na temat kogoś/czegoś about sb/sth)

- mieć coś/nie mieć nic do powiedzenia a. gadania pot. (o decydującym głosie) to have a say/no say

- ona nie ma w tej sprawie nic do powiedzenia a. gadania she has no say in the matter

- nie mamy już sobie nic więcej do powiedzenia we’ve got nothing more to say to each other

- mieć zły/dobry czas Sport to have a poor/good a. fast time

- mieć pierwsze/dziesiąte miejsce Sport to come first/tenth, to be in first/tenth place

- mam z nią wielką wygodę, sprząta, robi mi zakupy she’s a great help to me: she cleans and does my shopping

- nie masz co narzekać you’ve got nothing to complain about

- nie masz co się denerwować there’s no reason (for you) to get upset

- nie masz czego a. co żałować, film był kiepski you didn’t miss much: the film was hopeless

- w domu nie masz co się pokazywać you’d better not show your face at home pot.

- (on) ma teraz naradę ze swym zastępcą he’s in conference at the moment with his deputy

- mieć sprawę a. proces to be on trial (o coś/o zrobienie czegoś for sth/for doing sth)

- ma sprawę a. proces o zabójstwo/spowodowanie wypadku samochodowego he’s on trial for murder/causing a car accident

- mieć studia a. wyższe wykształcenie to have completed higher education

- mój ojciec miał tylko cztery klasy my father only did four years at school

- miał już zawód i mógł rozpocząć samodzielne życie he’d completed his training and could now start his own life

- miał dwa fakultety he had graduated in two subjects

- mamy drugi tydzień zimy it’s the second week of winter

- którego dziś mamy? what’s the date today?

- mamy dziś pierwszy stycznia/poniedziałek it’s January the 1st/Monday today

- którą masz godzinę? what time do you make it? pot.; what’s the time by your watch?

- mieć kogoś/coś po prawej/lewej stronie to have sb/sth on one’s right/left

- miał przed/za sobą dwóch strażników he had a. there were two guards in front of him/behind him

- masz to zrobić natychmiast! you’re to do it right now!

- co mam zrobić/jej powiedzieć? what am I (supposed) to do/tell her?

- po co się mam wysilać? why should I bother?, why should I make the effort?

- masz tego nikomu nie powtarzać! (and) don’t go repeating a. telling it to anyone!

- i ja mam w to uwierzyć? and you/they want me to a. I’m supposed to believe that?

- mieć coś do zrobienia to have sth to do

- ma obowiązek do spełnienia s/he has a duty to perform

- mam sprawę do załatwienia I’ve got something to sort out

- mamy zaległości do odrobienia we’ve got a backlog of work to catch up on

- miano zburzyć ich dom their house was to be demolished

- samolot miał wylądować w Warszawie, ale… the plane was supposed to land a. have landed in Warsaw, but…

- podobno jutro ma być ładna pogoda it’s supposed to be good a. nice weather tomorrow

- w pozostałej części kraju ma nadal padać in the rest of the country continuing rain is expected

- miała umrzeć w nędzy w wieku czterdziestu lat she was to die in poverty at the age of forty

- przyszłość miała pokazać, że się myli subsequent events were to prove him/her wrong

- jak się miało okazać as things a. it turned out; as it transpired książk.

- i co ja mam z tobą zrobić? what am I (supposed) to do with you?

- jeśli mielibyśmy się nie zobaczyć przed twoim wyjazdem, baw się dobrze in case we don’t see each other before you leave, have a good time

- niech się stanie, co się ma stać let things happen as they will

- właśnie miałem wyjść, kiedy zadzwonił telefon I was just about to leave a. just on the point of leaving when the phone rang

- właśnie miałam powiedzieć to samo I was just about to a. just going to say the same thing

- czy mam przez to rozumieć, że… am I to understand (by that) that…

- mieć coś do sprzedania/zaproponowania to have sth to sell/propose

- choćby a. żeby nie wiem co się miało stać, (to)… no matter what happens a. might happen…

- choćbym a. żebym miał pęknąć a. trupem paść pot. even if it kills me pot.

- mam już napisaną pracę I’ve already written the essay

- miał ukończone wyższe studia he had been to university/college

- czy macie załatwione bilety? have you booked/got the tickets?

- pieniądze mam dobrze schowane I’ve put the money in a safe place

- mam obiecaną podwyżkę I’ve been promised a rise

- miał przykazane trzymać język za zębami he was a. he’d been told to keep his mouth shut pot.

- ona miałaby mi się podobać? you think I find her attractive?

- miałbyś sumienie to zrobić? could you do (something like) that (with a clear conscience)?

- to ma być hotel czterogwiazdkowy? (z dezaprobatą) and you/they call this a. this is supposed to be a four-star hotel?!

- ten grubas to miałbym być ja!? (z niedowierzaniem) is this/that fatso really me? pot.

- pokazał nam skórę tygrysa, którego miał upolować w Afryce (z powątpiewaniem) he showed us the skin of a tiger, which he is supposed to have killed in Africa

- ciotka wyzdrowiała i ma się dobrze auntie has recovered and is doing well

- jak się mają twoi rodzice? how are your parents?

- jak się masz! (powitanie) how are you?; how’s it going? pot.

- mam się dzisiaj lepiej I feel better today

- sprawy mają się nieźle things are working out (quite) well

- jak się rzeczy mają? how do things stand?

- rzecz ma się tak, że… the thing is that…

- jak te dwie wersje mają się do siebie? how do the two versions compare?

- jak to się ma jedno do drugiego? how do the two compare?

- teoria nijak się miała do praktyki the theory was (completely) divorced from practice

- A tak się ma do B, jak C do D a. A i B tak się mają do siebie, jak C i D A is to B like C is to D

- mieli się do siebie jak dzień do nocy they were like chalk and cheese

- mieć się za artystę/człowieka honoru to consider oneself (to be) an artist/a man of honour

- (on) ma się za Bóg wie co pot. he thinks he’s God (almighty) pot.

- miała się za bliską śmierci she thought she was about to a. going to die

- miało się a. dzień miał się ku zachodowi it was getting towards sunset

- sytuacja ma się ku lepszemu the situation is looking better

- ma się na deszcz it looks like rain

- miało się na burzę a storm was brewing, there was thunder in the air

- wiedzieć, jak się rzeczy mają to know how things stand a. are

- winien i ma debit and credit

- zapisać coś po stronie „ma” to enter sth on the credit side

- (już) mam! mieszkaliśmy na tej samej ulicy! I’ve got it! we used to live in the same street!

- mam cię! a. tu cię mam! (złapałem cię, przyłapałem cię) I’ve got you!; got you! pot.

- mam cię, już mi nie uciekniesz! got you, you won’t get away now!

■ ma się rozumieć a. wiedzieć! it a. that goes without saying!

- ma się rozumieć, że przyjdę of course I’ll come

- mieć głowę a. łebpot. (na karku a. nie od parady) to have a good head on one’s shoulders

- on to ma łeb! he’s no fool!

- mieć głowę do interesów to have a good head for business

- nie mam teraz do tego głowy I don’t want to think about it/that now

- mieć kogoś/coś w nosiepot. a. gdzieśeuf. a. w głębokim poważaniueuf. to not care a damn about sb/sth pot.; to not give a monkey’s about sb/sth pot., euf.

- mam to wszystko gdzieś! pot. to hell with it all! pot.

- mieć kogoś/coś w dupie wulg. to not give a shit a. toss GB about sb/sth wulg.

- sie masz! pot. (powitanie) hi! pot.

* * *

pl. ocz- Nom. -y Gen. -u Ins. - ami l. - yma

1. ( narząd wzroku) eye, optic (arch.); piwne/brązowe/niebieskie oczy hazel/brown/blue eyes; podbite oko black eye, shiner, mouse; bystre oko sharp l. keen eye; mieć bystre oko be sharp l. keen eyed l. eyesighted; zaczerwienione oko reddish eye; kocie oczy ( na drodze) cat's eyes; kocie oko min. cat's eye; tygrysie oko min. tiger's eye; dno oka anat. eyegrounds, fundus of the eye; oko cyklonu meteor. bull's eye, the eye of the storm; sokole oko eagle eye; maślane oczy filmy eyes; wprawne oko practiced eye; w mgnieniu oka in a blink of an eye, in a twinkling, in a flash l. crack; na pierwszy rzut oka at first glance; coś widać na pierwszy rzut oka sth can be seen at first glance; bez zmrużenia oka without batting an eye; na moich oczach before l. under my eyes, in front of my very eyes; słabnąć l. niknąć w oczach ( o człowieku) be fading away, be wasting away; ale masz oko! good eye!; cieszący oko easy on the eye; cieszyć oko please the eye; klapki na oczach blinders, tunnel vision; klapki na oczy ( konia) blinders; Br. blinkers; w moich oczach to jest nic niewarte it's not worth a penny in my eyes l. to my mind; z zamkniętymi oczami with one's eyes closed; pożerać kogoś oczami devour sb with one's eyes; patrzeć na coś krzywym okiem frown upon sth, look askance at sth; być komuś solą w oku be a thorn in sb's side l. flesh, be the stone in sb's shoe; (szkolić się) pod okiem instruktora (train) under the supervision of the instructor; ciemno, choć oko wykol the night is inky black; rzucać się w oczy stick out a mile, stick out like a sore thumb; spędza mi to sen z oczu I can't get it out of my mind; czytam w twoich oczach, że... I can see l. read it in your eyes that...; dobrze ci z oczu patrzy you have a kind look in your eyes; iść, gdzie oczy poniosą go and never look back, walk and don't look back; jak okiem sięgnąć as far as the eye can see; mieć oczy wokół głowy have eyes at the back of one's head; zrobiło mi się ciemno przed oczami I was seeing spots before my eyes; mam to na oku I'm keeping a (sharp) eye on it; mieć coś na oku (np. o pracy) set sights on sth; mam babcię ciągle przed oczyma I can still see grandma before my eyes; miej oczy i uszy otwarte! keep your eyes and ears open!; powiedzieć l. wygarnąć komuś prawdę w oczy tell sb the truth to his/her face, speak the truth to sb's face; wspominać kogoś/coś z łezką w oku think softly l. affectionately l. nostalgically about sb/sth, think about sb/sth with affection; mydlić komuś oczy pull the wool over sb's eyes, throw dust in sb's eyes; nawet nie mrugnął okiem he didn't flicker an eyelid; nie mogłem od niej oderwać oczu I couldn't take my eyes off her; nie mogę spojrzeć jej w oczy I can't look her in the eye/face; mieć oko na coś keep one's eyes open l. peeled l. skinned for sth; nie spuszczaj z oka dzieci keep your eye on the children, keep a close eye l. watch on the children; podbić komuś oko give sb a black eye l. a shiner; własnym oczom nie wierzę! I can't believe my eyes!; nie zmrużyłem oka I didn't sleep a wink; otworzyć szeroko oczy open one's eyes wide; widzieć kątem oka see sth out of the corner of one's eye; strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie keep a close eye on sb/sth; rzut oka na coś glimpse at sth; kiedy ty wreszcie przejrzysz na oczy? when will you finally take the blinds off?; przewracać oczami turn up l. roll one's eyes; robić do kogoś perskie oko give sb the eye, give sb a glad eye, make eyes at sb; kłamać w żywe oczy lie through one's teeth, lie in one's throat; na piękne oczy on trust; w cztery oczy in private; rozmawiać z kimś w cztery oczy talk heart to heart to sb, talk eye to eye; rzuć na to okiem have l. take a look l. glance at it, please; cast an eye over it, please; gołym okiem with the naked eye; stanąć z kimś oko w oko stand face to face with sb, confront sb eyeball to eyeball; stracić kogoś z oczu lose sight of sb; spuścić oczy lower one's eyes, cast one's eyes down; spojrzeć prawdzie w oczy face the truth; wake up and smell the coffee; see things for what they really are; świecić oczami za kogoś blush for sb, take the rap; widzieć coś gołym okiem see sth with the naked eye; widzieć coś na własne oczy see sth with one's own eyes; widzieć coś oczami duszy see sth in one's mind's eyes; wpaść komuś w oko catch sb's fancy l. eye, take l. tickle l. catch sb's fancy; zamknąć oczy close one's eyes, breathe one's last; przymykać na coś oczy turn a blind eye to sth; zejdź mi z oczu! get out of my sight!; oczy mi się kleją I have heavy eyes l. eyelids; pi razy oko sth in the neighborhood of, more or less; pasuje to jak pięść do oka it's like a square peg in a round hole; oczy wychodzą mu na wierzch ( ze zdziwienia) his eyes popped out; oko ci zbieleje it'll leave you open-mouthed; kruk krukowi oka nie wykole crows don't pick crows' eyes; dog does not eat dog; oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye and a tooth for a tooth; pańskie oko konia tuczy the eye of the master does more work than both his hands; prawda w oczy kole the greater the truth, the greater the libel; strach ma wielkie oczy fear has big eyes; czego oko nie widzi, tego sercu nie żal what the eye doesn't see, the heart doesn't grieve over; what the eye sees not, the heart craves not.

2. pl. oka Gen. ok (= coś jak oko) eye; ( w rosole) eye; pawie oko peacock's eye, ocellus, eyespot.

3. ( w sieci rybackiej) mesh.

4. żegl. ( wachta) watch, lookout.

5. żegl. ( pętla na linie) eye-splice, loop.

* * *

1. ( zwierzęcia) muzzle, snout.

2. wulg. t. pot. ( człowieka) mug; zamknij l. stul mordę! shut your face l. trap!, keep your trap shut!; morda w kubeł! shut your face l. trap!, keep your trap shut!; wyskoczyć na kogoś z mordą bawl sb out, lash out at sb; dostać w mordę l. oberwać po mordzie get beaten up; dać komuś w mordę punch sb in the face; pies ci mordę lizał I couldn't care less about you; trzymać kogoś za mordę boss sb, order sb about; padać na mordę be dog-tired, be done in, be bushed l. pooped; wyrzucić l. wywalić kogoś na zbitą mordę bounce sb, throw sb out.

- suknia z tyłu zapinana na zamek/wiązana a dress with a zip fastener/tied at the back

- włożyć sweter/koszulkę tył a. tyłem na przód to put on a jumper/T-shirt back to front GB a. backwards US

- siedzieć/stać tyłem do okna to sit/stand with one’s back to a window

- posuwać się/iść tyłem to walk backward(s)

- wjechał tyłem do garażu he backed a. reversed a car into a garage

- czytać/pisać wyrazy od tyłu to read/write words backwards

- ogród z tyłu domu a garden at the back a. rear of a house

- spojrzeć do tyłu to glance backward(s), to look back

- odrzucić do tyłu głowę/włosy to toss one’s head/hair

- szedł w tyle za innymi he walked behind the others

- kiwać się w przód i w tył to rock to and fro a. backwards and forwards

- zbliżyć się/zaatakować od tyłu to approach/attack from behind

- zrobił krok w tył he took a step backwards, he stepped backwards

- w tył zwrot! about turn! GB, about face! US

- żołnierze wykonali w tył zwrot soldiers did an about-turn GB a. about-face US

- na tyłach fabryki/sklepu at the rear of a factory/store

- zawsze mamy tyły w płaceniu rachunków we’re always behind with (paying) the bills

■ być do tyłu pot. (mieć zaległości) to be a. get behind (z czymś with sth)

- on jest stale do tyłu z robotą/płaceniem czynszu he’s always behind with his work/the rent

- być w tyle (być gorszym) to fall behind, to lag behind

- w porównaniu do innych jesteśmy bardzo w tyle compared with the others, we have fallen way behind

- mieć tyły u kogoś pot. to be in sb’s black books pot., to be in the doghouse with sb pot.

- podać tył książk. (uciec) to be in flight

- nagle wykonał woltę i wycofał się z transakcji he did an about-turn and withdrew from the deal

- komedia pełna niezwykłych wolt a comedy full of extraordinary about-turns

- wykonać woltę to dodge

* * *

1. (= obrót ciała) volt, volte; przen. volte-face, flip-flop, about-face.

2. jeźdz. volt, volte.

- błędne/bystre/zamglone/żywe oczy wild/sharp/hazy/lively eyes

- brązowe/piwne/szare/zielone oczy brown/hazel/grey/green eyes

- dwoje a. oboje oczu a pair of eyes

- głęboko osadzone oczy deep-set eyes

- podbite/podsinione oczy black-ringed/livid eyes

- przekrwione/skośne/wpadnięte/wyłupiaste/wypukłe oczy bloodshot/slanting/sunken/bulging/protruding eyes

- łzy napływają a. nabiegają komuś do oczu tears are welling up in sb’s eyes

- oczy komuś zachodzą łzami tears flow into sb’s eyes

- łzy zakręciły się komuś w oczach tears rolled in sb’s eyes

- męczyć a. wytężać a. wysilać oczy to strain one’s eyes

- mrużyć oczy to squint

- otwierać/zamykać oczy to open/to close one’s eyes

- skierować a. obrócić oczy na kogoś/na coś to direct one’s eyes at sb/sth

- wodzić za kimś/czymś oczami a. śledzić kogoś/coś oczami to follow sb/sth with one’s eyes

- tkanina w kolorowe oka polka-dot fabric

- oka na a. w rosole drops of fat in the broth

- stać na oku to bow watch

□ argusowe oczy książk. Argus-eyed look

- kocie oczy Techn. catseyes

- kocie oko Miner. cat’s eye

- magiczne oko Radio, Techn. magic eye

- oko cyklonu Meteo. eye of the storm, storm centre

- oko opatrzności Relig. (symbol opatrzności) the Eye of Providence

- pawie oko (wzór na piórach pawia) peacock’s eye

- tygrysie oko Miner. tiger(’s)-eye

- wole oczy Archit. (ornament) bullseye a. bull’s-eye ornament

- wole oko Archit. bullseye a. bull’s-eye window

■ sokole oko eagle eye

- o sarnich oczach doe-eyed

- szklane oczy (chorobliwe) glazed a. shiny eyes; (o tępym spojrzeniu) glassy a. glazed eyes

- świdrowate oczy przest. piercing eyes

- bez zmrużenia oka a. oczu without batting an eye(lid)

- być czyimś okiem i uchem to be sb’s eyes and ears

- być/pozostawać/uczyć się pod czyimś okiem to be under sb’s tutelage

- cieszyć a. nęcić a. przyciągać a. przykuwać a. rwać a. wabić oczy a. oko to please the eye

- rzucać się a. bić a. uderzać w oczy to be blatant

- dawać po oczach pot. to blind, to dazzle

- dla czyichś pięknych oczu a. na piękne oczy for sb’s pretty face

- dobrze/źle jemu/jej z oczu patrzy he/she has a kind/a forbidding look in his/her eyes

- dwoi a. troi się mu w oczach he sees double/triple

- iść a. pójść gdzie a. dokąd oczy poniosą a. zaprowadzą to go and never look back

- jak a. gdzie okiem sięgnąć a. oko sięga as far as the eye can see

- mieć ciemne plamy przed oczami to see spots before one’s eyes

- pociemniało mu a. zrobiło mu się ciemno przed oczami he saw spots before his eyes

- leźć a. włazić komuś w oczy pot. to nag sb pot., to get in sb’s way pot.

- mieć dobre a. bystre oko a. oczy (być spostrzegawczym) to have observant eyes; (mieć dobry wzrok) to have good a. sharp eyes

- mieć kocie oczy to have cat’s eyes

- mieć kogoś/coś na oku a. mieć oko na kogoś/coś to keep an eye a. a sharp eye on sb/sth

- mieć kogoś/coś przed oczami to have sb/sth before one’s (very) eyes

- stoją mi przed oczami I have them before my very eyes

- mieć oczy (szeroko) otwarte to keep one’s eyes open a. skinned, to keep one’s weather eye (on sth)

- mieni się mi/jemu/jej w oczach a. świat/wszystko mi/mu/jej mieni się w oczach I see/he sees/she sees spots

- mówić a. powiedzieć a. wygarnąć komuś coś prosto w oczy to say sth in sb’s face

- na czyichś oczach before a. in front of a. under sb’s (very) eyes

- na oko more or less

- napawać a. paść a. sycić oczy czymś a. widokiem czegoś/kogoś to feast one’s eyes on sth/sb

- nie móc oderwać oczu od kogoś/czegoś to have one’s eyes riveted to sb/sth

- nie śmieć spojrzeć komuś w oczy a. nie śmieć pokazać się komuś na oczy to not be able to look sb in their eyes a. face

- nie wiedzieć, gdzie oczy podziać a. schować książk. to not know where to look

- nie wierzyć a. nie dowierzać (swoim a. własnym) oczom to not believe one’s own eyes

- obserwować coś/patrzeć na coś kątem oka to watch/to see sth out of a. from the corner of one’s eye

- oczy się mu/jej kleją a. zamykają his/her eyelids are drooping

- oczy się mu/jej świecą a. śmieją do kogoś/czegoś his/her eyes shine a. are shining at sb/sth

- oczy wychodzą a. wyszły a. wyłażą a. wylazły mu/jej na wierzch a. z orbit (ze strachu) his/her eyes bulge(d) from his/her head a. sockets; (ze zdziwienia) his/her eyes pop(ped) out on stalks

- oczy zachodzą mu/jej mgłą a. mgła przysłania a. zasłania a. zasnuwa mu/jej oczy his/her eyes get hazy, his/her sight gets blurred

- oko mu/im zbieleje this will knock him/them out

- otworzyć oczy to wake

- otworzyć szeroko oczy a. zrobić duże a. wielkie oczy a. wybałuszyć a. wytrzeszczyć oczy to goggle

- patrzeć a. spoglądać a. zerkać spod a. kątem oka to look (at sth) out of a. from the corner of one’s eye

- pilnować a. strzec kogoś/czegoś jak oka w głowie a. jak źrenicy oka to guard sth with one’s life

- podnieść a. wznieść oczy to lift a. raise one’s eyes

- postawić oczy w słup to cast up one’s eyes in astonishment

- patrzeć krzywym a. złym okiem na kogoś/coś to frown (up)on sb/sth, to look askance at sb/sth

- przeszyć a. prześwidrować a. przewiercić kogoś oczami to look at sb piercingly

- przewracać oczami a. wywracać oczy a. oczami to roll one’s eyes

- robić (do kogoś) słodkie oczy pot. to cast a. to make sheep’s eyes (at sb)

- robić coś dla (ludzkiego) oka a. dla ludzkich oczu to keep up appearances

- zrobić a. puścić do kogoś (perskie) oko to wink at sb

- rozmawiać/spotkać się z kimś w cztery oczy to talk/to meet with sb face to face a. tête-à-tête

- skakać a. rzucać się komuś do oczu to fly at sb’s throat

- spojrzeć niebezpieczeństwu/prawdzie/śmierci (prosto) w oczy to face the danger/truth/death

- spotkać się a. stanąć a. znaleźć się z kimś/z czymś oko w oko to be eyeball to eyeball with sb/sth

- spuścić a. opuścić oczy to lower one’s eyes

- stracić kogoś/coś z oczu a. z oka to lose sight of sb

- strzelać oczami (rzucać wesołe spojrzenia) to cast happy glances; (lękliwie zerkać) to cast anxious glances

- szukać oczami kogoś/czegoś to look about for sb/sth

- ścigać a. gonić kogoś/coś oczami to follow sb with one’s eyes

- w czyichś oczach in sb’s eyes

- w oczach rapidly

- zmieniać się w oczach to change overnight

- urosnąć w oczach (dziecko) to shoot up

- w żywe oczy blatantly

- kłamać w żywe oczy to lie through one’s teeth, to tell brazen lies

- widoczny gołym okiem visible to the naked eye

- widzieć a. zobaczyć coś a. przekonać się o czymś na własne a. swoje oczy to see sth with one’s own eyes

- widzieć coś oczami a. oczyma duszy a. wyobraźni to see sth in one’s mind’s eye

- wisieć oczami na kimś/czymś to fix one’s eyes on sb/sth, to glue one’s eyes to sb/sth

- wpaść komuś w oko to catch one’s fancy; (zwrócić uwagę) to catch sb’s eye

- wykłuwać komuś oczy czymś to fling sth in sb’s face

- wypatrywać (sobie) za kimś/czymś oczy to look out for sb/sth

- z zamkniętymi a. zawiązanymi oczami (z łatwością) with one hand (tied) behind one’s back; (trafić gdzieś) with one’s eyes closed

- (po)za oczami behind sb’s back

- zamknąć oczy książk., euf. to pass away, to breathe one’s last (breath)

- zamykać a. przymykać a. (przy)mrużyć na coś oczy to turn a blind eye to sth

- zejść komuś z oczu to get out of sb’s sight

- zginąć a. zniknąć komuś z oczu to vanish from sb’s sight

- oko za oko, ząb za ząb an eye for an eye, a tooth for a tooth

- co z oczu, to z serca a. z myśli przysł. out of sight, out of mind

- czego oko nie widzi a. oczy nie widzą, tego sercu nie żal przysł. what the eye doesn’t see, the heart doesn’t grieve (over)

- pańskie oko konia tuczy przysł. the master’s eye makes the horse fat

- popie oczy, wilcze gardło, co zobaczy, to by żarło przysł. sb has eyes bigger than their stomach

- z wysiłku twarz nabiegła mu krwią his face flushed with (the) effort

- siniak/guz nabiegł krwią the bruise/bump became purple with blood

- strasznie się dziś nabiegałam I’ve been running about all day

- już dość się nabiegałaś, wracaj do domu you’ve done enough running around – go home now

- nabiegał się po wszystkich aptekach w mieście, żeby zdobyć to lekarstwo he ran around all the chemists in town to get that medicine

- dowiedzieć się prawdy to learn the truth (o kimś/czymś about sb/sth)

- ujawnić prawdę to reveal the truth (o kimś/czymś about sb/sth)

- dążyć do prawdy a. poszukiwać prawdy to search for a. seek the truth

- spojrzeć prawdzie w oczy to face the truth, to face up to the truth

- powiedzieć prawdę to tell the truth

- „mówić prawdę, całą prawdę i tylko prawdę” Prawo; ‘to tell the truth, the whole truth, and nothing but the truth’

- to tylko część prawdy that’s only half the truth

- mieszać prawdę z fantazją to mix truth and fiction

- wyznał mi całą prawdę he made a clean breast of it

- mijać a. rozmijać się z prawdą euf. to be economical with the truth euf.

- być blisko prawdy to be close to the truth

- być dalekim od prawdy to be far from the truth, to be far from being true

- odpowiadający prawdzie/niezgodny z prawdą true/untrue

- czy to prawda? is it true?

- to prawda that’s true

- to prawda, ale… (it’s) true, but…

- to nie może być prawda! it can’t be true!

- prawda jest taka, że… the truth is that…

- w tym nie ma za grosz prawdy there is no truth in that

- nie ma w tym słowa a. ani krzty prawdy there is not a shred a. an iota of truth in that

- tkwi w tym ziarno prawdy there’s a grain a. kernel of truth in that

- jest w tym nieco/sporo prawdy there is some/a great deal of truth in that

- prawdy odwieczne/niepodważalne eternal/undeniable truths

- stara a. obiegowa prawda an old a. a common truth

- prawdy życiowe worldly common truths

- „on nie mógł jej zabić” – „prawda!, on by nawet muchy nie zabił” ‘he couldn’t have killed her’ – ‘true! he wouldn’t harm a fly’

- „miałeś tu posprzątać” – „prawda! zupełnie zapomniałem” ‘you were supposed to clean here’ – ‘that’s right a. that’s true, it slipped my mind’

- święta prawda! how very true!

- ładnie tu nad jeziorem, prawda? it’s nice here on the lake, isn’t it?

- nigdy go nie poznałeś, prawda? you’ve never met him, have you?

- prawda, że tu pięknie? isn’t it beautiful here?

- prawda, jaka ona ładna? isn’t she pretty?

- trzeba wreszcie, prawda, znaleźć jakieś, prawda, rozwiązanie tej kwestii it’s high time, you know, you found some, you know, solution to this problem

- □ prawda absolutna Filoz. absolute truth

- fundamentalne prawdy wiary Relig. articles of faith, fundamentals

■ naga prawda książk. the naked truth

- święta prawda książk. the honest truth

- prawdę mówiąc a. prawdę powiedziawszy a. po prawdzie pot. if truth be told, to tell you the truth

- prawdę mówiąc, nie wiem, co o tym myśleć if truth be told, I don’t know what to think about it

- Bogiem a prawdą książk. as a matter of fact

- co prawda pot. admittedly, to be sure

- obiecywano mi co prawda stypendium, ale… to be sure a. admittedly I’ve been promised a scholarship, but…

- mam w tym jakiś udział, co prawda minimalny, ale jednak… I have a share in it, admittedly a very small one, but still…

- dać świadectwo prawdzie książk. to bear witness a. give testimony to the truth

- powiedzieć a. wygarnąćpot. komuś prawdę w oczy to give it to sb straight from the shoulder US pot.

- powiedzieć komuś kilka słów prawdy to tell sb a few home truths

- prawda jak oliwa na wierzch wypływa przysł. the truth will out

- prawda w oczy kole przysł. nothing hurts like the truth

- pogłaskała psa/konia po pysku she stroked the dog’s/horse’s muzzle

- ryba miała szeroki, mięsisty pysk the fish had a wide, fleshy mouth

- trzasnąć a. strzelić a. walnąć kogoś w pysk a. po pysku to give sb a knuckle sandwich posp.

- wylecieć na (zbity) pysk to be out on one’s ear pot.

- dała mu po pysku she gave him a smack across the face

- stul pysk! shut your trap!, shut your face!

■ dać pyska przest. to give sb a smacker pot.

- daj pyska na zgodę! let’s shake hands and forget about it, let’s kiss and make up pot.

- iść/pójść/(po)lecieć z pyskiem (na kogoś) pot. to sneak a. do the dirty on sb; to rat on sb pot., to rat sb out US pot.

- mocny w pysku pot. fast-talking

- mocny w pysku to on jest he is a fast talker

- nie mieć co do pyska włożyć pot. to have nothing to eat

- o głodnym pysku with an empty stomach

- rozpuścić a. rozedrzeć a. rozewrzeć pysk pot. to rant (on)

- trzymać kogoś za pysk to have sb by the short and curlies a. short hairs

- wyskoczyć a. wyjechać a. wylecieć do kogoś a. na kogoś z pyskiem pot. to slag sb off pot.

- ja do niej grzecznie, a ona na mnie z pyskiem I approached her nicely and she started screaming at me

- dozorca wyskoczył na nas z pyskiem the caretaker started ranting at us

* * *

* * *

Gen. -a

1. ( u zwierząt) muzzle, snout; ( otwór gębowy) mouth.

2. pot. (= twarz) trap; dać komuś w pysk l. po pysku give it to sb right in the snout, punch sb in the face; dostać l. oberwać po pysku get it right in the snout, be punched in the face; być mocnym w pysku have the gift of the gab; być mocnym tylko w pysku be all mouth and no trousers; mieć niewyparzony pysk not to mince one's words; nie mieć co do pyska włożyć not have a crust of bread, not have a crumb to eat; o suchym pysku without food or drink; siedzieć u kogoś o suchym pysku be offered neither food nor drink ( while being sb's guest); padam na pysk ze zmęczenia I'm dog tired, I'm dead beat, I'm done in; rozpuścić l. rozedrzeć pysk start bawling, start crying like a baby with 9-liter lung capacity; wziąć kogoś za pysk come down hard on sb, start ruling sb with an iron fist, crack the whip; wylecieć na zbity pysk be out on one's ear; wyrzucić kogoś na zbity pysk kick sb out; zatkać komuś pysk shut sb's mouth (with a bribe, etc.); miękki/twardy w pysku ( o koniu) light/hard in mouth; stul pysk! shut your trap l. mouth!, shut up!; daj pyska! give us a kiss!

* * *

1. ( strona przeciwległa) back; (budynku, samochodu) rear; tyłem do kogoś/czegoś with one's back to sb/sth; wejście od tyłu back entrance; na tyłach czegoś in the back of sth; iść tyłem walk backwards; jechać tyłem reverse; włożyć coś tył(em) na przód put sth on back to front; wystawić kogoś tyłem do wiatru pot. leave sb out in the cold; mieć tyły (w czymś) pot. be behind (with sth); mieć tyły u kogoś pot. be in hock to sb.

2. (przestrzeń za kimś, czymś) back; rear; od tyłu from behind; do tyłu backwards; w przód i w tył to and fro; w tył zwrot! about face!; pozostawać w tyle (za kimś/czymś) lag behind (sb/sth).

- chlusnąć wodą na ogień to throw a. fling water on a fire, to douse a fire

- chlusnąć wodą na podłogę to fling a. slosh water over the floor

- chlusnąć mydlinami z wiadra to throw dirty water out of a bucket

- chlusnąć komuś wodą w twarz to throw water in sb’s face

- chlusnęła mu w twarz kubek wody she flung a mug of water in his face

- z rany chlusnęła krew blood spurted from a. gushed out of the wound

- szampan chlusnął z butelki the champagne spurted out from the bottle

- woda chlustała na podłogę the water splashed onto the floor

- fale chlustały o burtę the waves splashed a. slapped against the side of the boat

- chlusnąć stekiem przekleństw to let loose (with) a. unleash a stream of obscenities

- chlusnąć stekiem wyzwisk to unleash a. let loose a torrent of abuse

- chlusnął wyzwiskami na sąsiada he hurled abuse at his neighbour

- lubił chlustać się w wannie he liked splashing about in the bath

- kto to (jest)? (wskazując) who’s this/that?

- kto to a. tam? (u drzwi) who is it?, who’s there?

- kto mówi? who’s speaking?

- kto ci o tym powiedział? who told you about it?

- „mam mnóstwo kłopotów” – „a kto ich nie ma?” ‘I’ve got so many problems’ – ‘who hasn’t?’

- dla kogo to kupiłeś? who did you buy this for?

- komu dałeś te kwiaty? who did you give those flowers to?

- kogo zaprosiłeś? who(m) did you invite?

- kim jest ta pani w czarnej sukni? who’s that lady in the black dress?

- z kim ona była? who was she with?

- o kim mówicie? who are you talking about?

- zgadnij, kogo wczoraj spotkałam guess who I met yesterday

- nie wiedziała, komu może zaufać she didn’t know who(m) to trust a. who(m) she could trust

- nie pamiętam, o kim rozmawialiśmy I don’t remember who we were talking about

- z kim mam przyjemność? książk. to whom do I have the pleasure of speaking? książk.

- komu to mówisz, przecież znam go lepiej niż ktokolwiek inny what are you telling me for?! a. why tell me about it? – I know him better than anyone

- kto jest kto a. kim who’s who

- Bóg wie a. diabli wiedzą kto God a. the devil knows who

- ten, kto zgubił klucze the person who lost their keys

- zapytaj o to kogoś, kto się na tym zna ask someone who knows something about it

- kto zda egzamin, zostanie przyjęty whoever passes the exam will be accepted

- kto wiedziałby o miejscu pobytu zaginionego, proszony jest o zawiadomienie policji anyone with information concerning the whereabouts of the missing person is asked to contact the police książk.

- kto żyw everyone, everybody; one and all przest., pot.

- poczuł się tak, jakby kto napluł mu w twarz he felt as if someone a. somebody had spat in his face

- nie ma kto a. komu herbaty zaparzyć there’s no one to make the tea

- mało a. rzadko kto hardly anyone a. anybody

- jak kto głupi like an idiot pot.

- (a) kogo to obchodzi? iron. who cares?

1) ( człowieka) to beat, to hit; ( monety) perf; wy- to mint; ( rekord) perf; po- to beat; (zabijać: zwierzęta) perf; u- to slaughter ( o zegarze) perf wy-

2) to strike

* * *

biję bijesz

1. (uderzać, aby sprawić ból) beat ( w coś sth, po czymś on/about sth); bić kogoś po twarzy/łapach/tyłku beat sb about the face/on the hands/on the behind; bij zabij! at them!

2. przen. nie w ciemię bity not thick in the head; bić w oczy przen. be blindingly obvious.

3. (= uderzać, łomotać) to bang; bić pięścią w stół bang one's fist on the table; bić oklaski l. brawo clap loudly; bić w bęben bang a drum; bić w dzwon ring a bell; bić na alarm sound l. raise the alarm; bić skrzydłami ( o ptakach) beat one's wings; bić czołem l. bić pokłony bow and scrape; bić głową w mur to bang one's head against a brick wall.

4. (o sercu, pulsie) beat; z bijącym sercem with beating heart; moje serce bije dla ciebie my heart beats for you.

5. ( o dzwonach) beat, peal; ( o zegarze) strike.

6. ( o liczniku) clock up, run.

7. ( o broni palnej) (= strzelać, grzmieć) fire, bang, boom; (= trafiać) hit; niech cię kule biją I hope a bullet hits you; damn you!; go to hell!

8. (= wydobywać się, tryskać) spring; biły na mnie siódme poty I broke into a cold sweat.

9. (= zwyciężać, pokonywać) to beat.

10. bić rekord break a record.

11. ( w grze) (= pokonywać) beat, win; (= zdobywać) take, win, capture, seize; bić kartę beat a card; bić kartę atutem trump a card; bić piona/figurę take l. capture a pawn/a piece; bić kogoś na głowę beat sb into the ground.

12. (= zabijać) kill, slaughter.

13. (= tłoczyć, odciskać, drukować) coin, mint.

14. (= ubijać, trzepać) ( jaja) beat, whisk; ( śmietanę) whip; ( masło) churn; bić pianę iron. go through the motions.

1. ( zadawać sobie wzajemnie ciosy) fight.

2. ( uderzać siebie samego) hit o.s. ( po czymś about sth, w coś on sth); bić się w piersi przen. to beat one's chest; bić się w cudze piersi put the blame on someone else.

3. (= walczyć, spierać się) fight, battle (o kogoś/coś about l. over sb/sth, z kimś/czymś with l. against sb/sth, za kogoś/coś for sb/sth).

4. bić się z myślami przen. fight with one's thoughts.

5. (= pojedynkować się) duel (o kogoś/coś over sb/sth).

pot mug (pot)

* * *

Gen.pl. gąb

1. pot. (= usta) trap, yap, bazoo; ( razem ze szczęką) kisser l. kisseroo, chops; na gębę at sb's word; trzymaj gębę na kłódkę keep your mouth l. trap shut; iść l. lecieć z gębą run one's mouth; gęba się komuś nie zamyka sb runs at the mouth, sb is a chatterbox; być mocny w gębie be all talk, have a big mouth, be a bigmouth l. loudmouth; gębę sobie kimś wycierać spread dirt about sb; mieć niewyparzoną gębę have a foul mouth; zamknąć komuś gębę shut sb up, keep sb quiet; zamknij gębę! shut your mouth l. trap!; nie mam do kogo gęby otworzyć I have no one to talk to; nie mam co do gęby włożyć I don't have a bite to eat; robić z gęby cholewę go back on one's word; zapomnieć języka w gębie be at a loss for words, be tongue-tied; zapomniałeś języka w gębie? (has the) cat got your tongue?

2. pot., przen. (= ktoś na czyimś utrzymaniu) mouth to feed.

3. pot. (= twarz) mug, puss, face; straszna gęba ugly mug; strzelić kogoś w gębę punch sb in the face; skuć komuś gębę use sb's face as a punching bag; pan/pani całą gębą a gentleman/lady in every sense of the word, a gentleman/lady if there ever was one l. if I've ever seen one; śmiać się całą gębą roar with laughter.

4. ( u zwierząt) muzzle.

- fale chlupały o burtę łodzi the waves lapped against the side of the boat

- na dnie butelki chlupało jeszcze trochę mleka there was still a bit of milk slopping about at the bottom of the bottle

- woda chlupnęła mi pod nogami the water squelched under my feet

- zmokłam tak, że chlupie mi w butach I got so wet my shoes are squelching

- chlupał nogami w wodzie he splashed his feet around in the water

- dziecko chlupało kijem w kałuży a child was splashing around with a stick in a puddle

- koń chlupał kopytami w błocie the horse’s hooves splashed in the mud

- kamień chlupnął w wodę a stone plopped into the water

- potknęła się i zupa chlupnęła na parkiet she tripped, and the soup slopped onto the parquet flooring

- gdy się zanurzył, woda chlupnęła z wanny na podłogę when he got into the bath, water sloshed onto the floor

- błoto chlupnęło spod kół mud splattered from under the wheels

- chlupnąć błotem na kogoś to splash sb with mud

- chlupnęła mu winem w twarz she threw the wine in his face

- nie lej tyle wody/płynu do zmywania! don’t use so much water/washing-up liquid!

- lać łzy nad kimś/czymś to weep over a. for sb/sth

- lać w siebie wódkę pot. to pour booze down one’s throat pot.

- lać wosk to pour wax into a bowl of water (to tell fortunes on St. Andrew’s Day)

- lać dzieci pasem to beat children with a belt

- lać kogoś po pysku to sock sb in the face pot. ⇒ zlać

- w lipcu ciągle lały deszcze it was raining all through July

- nie lej na deskę! don’t piss on the toilet seat! ⇒ nalać

- leje przez cały dzień it’s been pouring all day

- lało przez cały miesiąc it rained all month

- leje jak z cebra it’s pouring, it’s teeming down

- lać się równym strumieniem/cienkimi strużkami to flow in a steady stream/in rivulets

- z kranu leje się woda the tap’s running

- przez całą noc lało się z kranu the tap was running all night

- wino lało się strumieniami wine was flowing like water

- (woda) leje się z dachu water is pouring off the roof

- leje mi się na głowę water’s pouring down on my head

- z tej butelki się leje pot. (jest nieszczelna) the bottle leaks a. is leaky

- leje mi się z nosa my nose is running

- łzy lały jej się ciurkiem tears were streaming down her face

- pot lał się z niego strumieniami the sweat was pouring off him

- leje się ze mnie pot. (jestem spocony) I’m dripping with sweat

- krew lała mu się po twarzy blood was streaming down his face

- w filmie bez przerwy leje się krew przen. the film is full of violence

- żar a. skwar leje się z nieba przen. it’s boiling hot pot. ⇒ polać się

- dzieciaki ciągle się leją the kids are constantly at each other’s throats

■ lać na kogoś/coś posp. not to give a shit about sb/sth posp.

- lać się przez ręce to be as limp as a rag doll

- ból brzucha a stomach-ache

- burczy mi w brzuchu my stomach is rumbling

- nie powinieneś ćwiczyć z pełnym brzuchem you shouldn’t exercise on a full stomach

- leżeć na brzuchu to lie on one’s stomach a. face down

- wystający brzuch a protruding stomach, a paunch

- muszę wciągnąć brzuch, żeby… I have to hold in my stomach to…

- brzuch mu rośnie he’s getting a paunch

- brzuch mu spadł he’s lost weight

■ leżeć do góry brzuchem pot. to lie a. laze about a. around pot.

- wiercić komuś dziurę w brzuchu pot. to keep on at sb

- żona wierci mi dziurę w brzuchu, żebym kupił nowy samochód my wife keeps on at me about buying a new car

- kobieta z brzuchem posp. a woman with a bun in the oven pot., a woman in the family way pot.

* * *

* * *

Gen. -a stomach, belly; pusty brzuch empty stomach; wielki brzuch big belly; pot. żart. spare tire; wciągać brzuch suck in l. pull in one's gut; leżeć do góry brzuchem laze around; wiercić dziurę w brzuchu to make a nuisance of oneself; brzuch mi spadł I've lost my belly.

- ciągle o czymś gadać to keep going on about sth pot.

- gadać głupstwa to talk rubbish

- gadać, co ślina na język przyniesie to witter on about nothing GB pot., to run off at the mouth US pot.

- ludzie gadają, że… the word on the street a. around town is (that)…, people are saying that…

- ludzie gadają, że macie się pobrać the word around town is that you two are getting married

- gadać do rzeczy to talk sense

- gadać od rzeczy to ramble on, to ramble off the point

- szkoda gadać! it’s a waste of breath pot.

- gadać na kogoś to run sb down

- wciąż gadała koleżankom na męża she was always running down her husband to her friends

- gadałem jak do ściany it was like talking to a brick wall

- przestań wreszcie gadać! why don’t you just stop yapping! pot.

- gadać z kimś o czymś to chat to a. with sb about sth

- lubił gadać z uczniami po zajęciach he enjoyed chatting with the pupils after class

■ gadaj do lampy a. do słupa! tell it to the marines! pot.

- nie ma co gadać a. co tu dużo gadać, przegraliśmy, bo jesteśmy kiepscy let’s face it – we lost because we’re no good

- co tu dużo gadać, to cham i już what can you say? – he’s a jerk pot.

- gadaj zdrów! talk all you want, say what you like